1. Θαλασσινά τραγούδια Γ. Δροσίνης

1. Ταυτότητα
· Τίτλος: Tα «Θαλασσινά τραγούδια» του Δροσίνη και η θάλασσα.
· Δημιουργός: Διαμαντούλα Νάκα, ΠΕ2
· Πρόταση για διδασκαλία. Διαθεματική πρόταση διδασκαλίας, η οποία βασίζεται σε ομαδοσυνεργατική μάθηση με τη χρήση των ΤΠΕ. Ο ρόλος του καθηγητή είναι υποβοηθητικός και εμψυχωτικός στο πλαίσιο της ζώνης της επικείμενης ανάπτυξης (Vygotsky, 1978). Εκπονείται στο σχολικό εργαστήριο.
· Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: (Διαθεματική προσέγγιση με αφετηρία τη διδασκαλία του ποιήματος του Γ. Δροσίνη «Θαλασσινά τραγούδια» των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Γυμνασίου ). Θεματικά πεδία: Λογοτεχνία, Γλώσσα, Ιστορία, Μυθολογία, Βιολογία, Ζωγραφική, Μουσική, Πληροφορική.
· Τάξη: Α΄ Γυμνασίου.
· Χρονική διάρκεια που απαιτείται: 4 διδακτικές ώρες.
· Προϋποθέσεις υλοποίησης για δάσκαλο και μαθητή: Οι μαθητές αρχικά θα χρησιμοποιήσουν γνώσεις επεξεργασίας κειμένου, και περιήγησης στο διαδίκτυο, που ήδη διαθέτουν. Προϋπόθεση όμως για την ολοκλήρωση της εργασίας είναι η εξοικείωση του διδάσκοντα και των μαθητών με τη χρήση της υπηρεσίας Google docs ως συνεργατικού εργαλείου και των μαθητών με τo Power Point και το Word. Για να είναι εύκολη αυτή η διαδικασία, προτείνεται ο καθηγητής να έχει αναρτήσει από πριν στο Google docs τα φύλλα εργασίας των ομάδων της τάξης του και να έχει δημιουργήσει τόσους λογαριασμούς μελών – συγγραφέων, όσες και οι ομάδες που θα σχηματιστούν στο εργαστήριο. Ανάλογα με το βαθμό εξοικείωσης των μαθητών στα παραπάνω εργαλεία θα απαιτηθεί η διάθεση μίας ώρας από το μάθημα πληροφορικής, κατά την οποία οι μαθητές θα μάθουν τα πιο βασικά στοιχεία του Power Point και τη διαχείριση των Google docs.
Επίσης ανάλογα με το επίπεδο της τάξης και την εξοικείωση των μαθητών με τις ΤΠΕ τα συνοδευτικά φύλλα εργασίας μπορούν να απλοποιηθούν.Τέλος όπου απαιτείται η χρήση ηλεκτρονικών λεξικών, η βοήθεια του καθηγητή θα είναι πολύτιμη.
· Τεχνολογικά εργαλεία - απαραίτητο υλικό
Εργαστήριο πληροφορικής (12 υπολογιστές με σύνδεση στο διαδίκτυο), έξι φύλλα εργασίας, εξοικείωση των μαθητών με την περιήγηση στο διαδίκτυο και τις μηχανές αναζήτησης, χρήση του επεξεργαστή κειμένου, της Ζωγραφικής, χρήση του Power Point και της δωρεάν υπηρεσίας Google docs .

2. Σύντομη περιγραφή (περίληψη)
Ξεκινώντας από τη διδασκαλία του ποιήματος «Θαλασσινά τραγούδια» του Γ. Δροσίνη οι μαθητές χωρισμένοι σε έξι ομάδες και με τη χρήση αντίστοιχων φύλλων εργασίας γνωρίζουν ένα παραδοσιακό ποίημα και τα χαρακτηριστικά του και έχουν την ευκαιρία να το συγκρίνουν ή να το δουν παράλληλα με άλλα είδη κειμένων (συνδυαστική - παράλληλη ανάγνωση). Γνωρίζουν τη θάλασσα και τον πλούτο της και πως αυτή αποτέλεσε πηγή έμπνευσης στη λογοτεχνία και την τέχνη. Τέλος διερευνούν βιογραφικά στοιχεία του ποιητή και τον εντάσσουν στο ιστορικό ιδεολογικό πλαίσιο της εποχής του. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρώσουν οι μαθητές θα αποτελέσουν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία μίας παρουσίασης Power Point που θα αναρτήσουν στον συνεργατικό ιστοχώρο (wiki) του μαθήματος ή του σχολείου τους.

3. α. Σκεπτικό-Σκοπός
Βασικός σκοπός του προτεινόμενου διδακτικού σεναρίου είναι η δημιουργική επικοινωνία των μαθητών με ένα λογοτεχνικό έργο προσεγγίζοντάς το διαθεματικά με τη βοήθεια των ΤΠΕ χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της καθοδηγούμενης ανακάλυψης.Με αυτή την πρόταση επιδιώκεται να κατανοήσουν οι μαθητές τους παραδοσιακούς εκφραστικούς τρόπους της ποίησης συγκρίνοντάς τους με άλλους πιο σύγχρονους καθώς και με άλλα είδη γραφής. Μέσα από την περιήγησή τους στο Διαδίκτυο να ερευνήσουν το ιστορικό ιδεολογικό πλαίσιο της εποχής του ποιήματος και τη σχέση του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον μέσα από την τέχνη, τη λογοτεχνία, τη μουσική, τη μυθολογία, τη βιολογία. Έτσι οι μαθητές ασχολούνται τόσο με τον κλασικό όσο και με τον ψηφιακό γραμματισμό, καθώς ο υπολογιστής χρησιμοποιείται ως μέσο ενημέρωσης, συγκέντρωσης υλικού και παραγωγής λόγου για τη δημιουργία μιας συνεργατικής παρουσίασης.

3. β. Στόχοι.
· Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με διάφορα λογοτεχνικά έργα, να τα ερμηνεύσουν και να τα συγκρίνουν. (κλασικός-κριτικός γραμματισμός)
· Να εξοικειωθούν με τη χρήση βάσεων δεδομένων, ηλεκτρονικών λεξικών, μηχανών αναζήτησης και διαδικτυακών πηγών γενικότερα (ψηφιακός γραμματισμός)
· Να μπορούν να διακρίνουν τα βασικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής ποίησης (κριτικός γραμματισμός).
· Να συνειδητοποιήσουν μέσα από την περιήγησή τους στο Διαδίκτυο ότι η φύση είναι πηγή ζωής, πλούτου, απόλαυσης και ότι κάθε διαταραχή στους νόμους της πλήττει τις ανθρώπινες κοινωνίες. (υποκειμενικότητα- ψηφιακός γραμματισμός)
· Να μάθουν να χρησιμοποιούν τις ΤΠΕ, ώστε να παράγουν δικό τους έργο, με την παραγωγή κειμένων, παρουσίασης και δημιουργία ζωγραφιών αξιοποιώντας τις δυνατότητες που παρέχουν οι ΤΠΕ, μέσα στο πλαίσιο του νέου γραμματισμού.
· Να αναπτύξουν πρωτοβουλίες και να αξιοποιήσουν δημιουργικά τον υπάρχοντα σχολικό χρόνο και χώρο μέσα από τη Ζωγραφική (ψηφιακός γραμματισμός - υποκειμενικότητα)
· Να ασκηθούν στον ποιητικό λόγο με συγκεκριμένο θέμα, σε δοσμένο επικοινωνιακό πλαίσιο, μετά από έρευνα και συζήτηση. (κλασικός γραμματισμός)

4. Λεπτομερής παρουσίαση της πρότασης
1ο δίωρο
Οι μαθητές χωρισμένοι σε έξι ομάδες (τέσσερις ανά ομάδα-δύο ανά σταθμό εργασίας) αφού μελετήσουν το ποίημα του Δροσίνη «Θαλασσινά τραγούδια» καλούνται να απαντήσουν στα ερωτήματα του Α’ μέρους του Φύλλου εργασίας τους, το οποίο είναι κοινό για όλες τις ομάδες. Η προσέγγιση αυτή συντελεί ώστε όλοι οι μαθητές να μελετήσουν αυτό το δείγμα παραδοσιακής ποίησης και να κατανοήσουν τα βασικά του χαρακτηριστικά. Εδώ επιλέχτηκε η μέθοδος της καθοδηγούμενης ανακάλυψης, καθώς οι μαθητές ακολουθώντας μία πορεία ανάλυσης, βοηθούνται να εντοπίσουν τα πιο σημαντικά στοιχεία του ποιήματος που θα τους κάνουν να το ερμηνεύσουν, χωρίς να «χαθούν» μέσα στο Διαδίκτυο και να σπαταληθεί ο πολύτιμος διδακτικός χρόνος σε άγονες αναζητήσεις. Εξάλλου η ηλικία των μαθητών απαιτεί μία σταδιακή προσέγγιση στη χρήση των ΤΠΕ στην καθημερινή διδασκαλία. Ο ρόλος του καθηγητή σ’ όλη τη διάρκεια της επεξεργασίας του κειμένου είναι καθοδηγητικός και συμβουλευτικός, καθώς ενδέχεται οι μαθητές να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στη χρήση των ηλεκτρονικών λεξικών. Αφού οι μαθητές απαντήσουν στις ερωτήσεις, ανακοινώνουν στην υπόλοιπη τάξη τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν και σχολιάζουν μεταξύ τους τις απαντήσεις των ομάδων.
2ο δίωρο
Οι ομάδες επεξεργάζονται τις ερωτήσεις του Β’ μέρους που είναι διαφορετικές για κάθε ομάδα και απαιτούν έρευνα στο διαδίκτυο και μελέτη άλλων κειμένων. Κατά τη συνεργασία των μαθητών σε ομάδες και τη συγγραφή ομαδικού κειμένου ή σημειώσεων, έχουμε παραγωγή λόγου μέσα σε συνθήκες ανάδρασης: η σκέψη κάθε μαθητή ανατροφοδοτεί τη σκέψη των υπολοίπων μαθητών της ομάδας. Με τον τρόπο αυτό, το συλλογικό κείμενο ή οι σημειώσεις που παράγουν οι μαθητές αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και αποτέλεσμα συζήτησης μεταξύ των μελών της ομάδας.
Τα αποτελέσματα της έρευνάς τους οι μαθητές θα τα αναρτήσουν σε ένα κοινόχρηστο αρχείο παρουσίασης στο συνεργατικό ιστοχώρο του μαθήματος ή στον ιστοχώρο του σχολείου. Η παρουσίαση αυτή μπορεί να παρουσιαστεί σ’ όλη τη μαθητική κοινότητα κατά τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης.

Επέκταση
Αυτή η διδακτική πρόταση μπορεί να οργανωθεί και σαν ένα project με θέμα «Η θάλασσα στη λογοτεχνία και στην τέχνη».
5. Φύλλα εργασίας
6. Άλλες εκδοχές
Αν δεν υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί ένας συνεργατικό ιστοχώρος για ανάρτηση των εργασιών των ομάδων, τότε οι μαθητές μπορούν απλά να δημιουργήσουν ένα πανώ για το θέμα που κάλυψαν με τις εκτυπωμένες εργασίες τους και να το αναρτήσουν στην τάξη τους.

7. Κριτική
Πρόταση

8. Αξιολόγηση
Η αξιολόγηση πραγματοποιείται με βάση την επίτευξη των στόχων της κάθε ομάδας, τη συμμετοχή στην ομάδα, τη διεκπεραίωση του σχεδίου, το παραγόμενο προϊόν (Power Point) και την αποτίμηση των δραστηριοτήτων από τους ίδιους τους μαθητές, με βάση το τρίπτυχο: τι γνώριζαν και πίστευαν οι ίδιοι πριν από το σενάριο – τι χρειάστηκε να μάθουν – ποιες είναι οι τελικές τους αντιλήψεις.


9. Βιβλιογραφία
Έλσα Μυρογιάννη-Δημήτρης Μαυροσκούφης, Φιλόλογοι στον υπολογιστή, Εκδ. Καλειδοσκόπιο, Αθήνα, 2004
Περιοδικό Λέξη, Αφιέρωμα για τη θάλασσα, τ.145-146, Μάιος-Αύγουστος 98
Άπαντα Γεωργίου Δροσίνη
Α. Καρκαβίτσα, Λόγια της πλώρης,
http://www.drossinismuseum.com/index.htm
http://www.sansimera.gr
http://el.wikipedia.org/
http://www.youtube.com/v/PI50XNC8zg0
http://www.greek-language.gr
http://www.stixoi.info
http://www.snhell.gr/chronology/index.html
http://www.flickr.com
http://eliaserver.elia.org.g