Σχέδιο Μαθήματος
Γενικά: Η επιλογή του κειμένου και ο τρόπος προσέγγισης είναι απολύτως συμβατά με το ΑΠΣ και το ΔΕΠΠΣ του μαθήματος γιατί σύμφωνα μ’ αυτά επιδιώκεται: «η ενδυνάμωση της μορφωτικής επάρκειας, της επικοινωνιακής ικανότητας και της συναισθηματικής ανάπτυξης των μαθητών μέσα από την ανάγνωση, κατανόηση και ερμηνεία αξιόλογων έργων σημαντικών ελλήνων και ξένων λογοτεχνών», επίσης «η ανάγνωση και η ερμηνευτική προσέγγιση των λογοτεχνικών έργων διεγείρει τη βιωματική συμμετοχή των μαθητών, καλλιεργεί μια σταθερή σχέση με τη λογοτεχνία και την ανάγνωση, ευαισθητοποιεί, εμπλουτίζει την εμπειρία, αναπτύσσει τη φαντασία, καλλιεργεί τη γλώσσα και αφυπνίζει καλλιτεχνικές δεξιότητες.
Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση:
  • Να προσλαμβάνουν το λογοτεχνικό κείμενο ως έργο τέχνης και αισθητικό φαινόμενο στενά δεμένο με την εποχή του.
  • Να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητα της λογοτεχνικής γλώσσας, τον μεταφορικό και συμβολικό χαρακτήρα της, και να ανακαλύψουν την αισθητική λειτουργία της.
  • Να κατακτήσουν την ικανότητα συναισθηματικής συμμετοχής.
  • Να ερμηνεύουν με δημιουργικό τρόπο τα λογοτεχνικά έργα.
  • Να ανακαλύψουν και να ασκήσουν τις καλλιτεχνικές δεξιότητές τους.
  • Να αξιοποιούν δημιουργικά τις ΤΠΕ


Συμβατότητα με τις αρχές και τους στόχους των νέων προγραμμάτων σπουδών του Νέου Σχολείου
Το σχέδιο στα βασικά του σημεία, όπως αυτά περιγράφονται, συμφωνεί με τις αρχές και τη φιλοσοφία των νέων προγραμμάτων σπουδών στα παρακάτω:
1) Είναι ένα προϊόν αυτενέργειας του εκπαιδευτικού. Είναι επίσης ένα ανοιχτό και ευέλικτο σχέδιο διδασκαλίας, το οποίο μπορεί με μικρές αλλαγές των φύλλων εργασίας να εφαρμοστεί και σε ανάλογη διδακτική ενότητα της Γ’ Γυμνασίου (ΚuroSiwo, N. Kαββαδία) .
2) Το σχέδιο είναι στοχοκεντρικό και βρίσκεται σε πλήρη συμβατότητα με τους στόχους και τις κατευθύνσεις του ΑΠΣ και ΔΕΠΠΣ.
3) Το σχέδιο είναι συνεκτικό, γιατί εξασφαλίζει τη συνέχεια και τη σύνδεση της γνώσης, γιατί ανατρέχει σε προηγούμενες γνώσεις των μαθητών. 4) Η προσέγγισή του είναι διαθεματική με αναφορές στην Γεωγραφία, στη Γλώσσα, στη Μουσική και τις Τέχνες.
5) Συνδυάζει στοιχεία από διάφορες εκπαιδευτικές μεθόδους (ανακαλυπτική / διερευνητική μάθηση, ερωταπόκριση, διδασκαλία με χρήση του Διαδικτύου, κ.λπ.) και έτσι λαμβάνει υπόψη το διαφορετικό στιλ μάθησης του κάθε μαθητή.
6) Με τη μεθοδολογία που υιοθετήθηκε και το χωρισμό των μαθητών σε ομάδες, καλλιεργείται ο βιωματικός και συνεργατικός τρόπος μάθησης, βοηθάει τους μαθητές να ερευνούν και έτσι να χειραφετούνται μαθαίνοντας με τρόπο αυτόνομο και υπεύθυνο καθώς καλούνται με τα φύλλα εργασίας να παρατηρήσουν, να αναζητήσουν, να κρίνουν, να συγκρίνουν, να επιλέξουν και τέλος να παρουσιάσουν τα συμπεράσματά τους.
Τέλος αξιοποιεί τις νέες τεχνολογίες στη διδασκαλία.

Γενικός Σκοπός:
Να γνωρίσουν οι μαθητές μέσα από τη διδασκαλία ενός ποιήματος, τον ποιητή της θάλασσας Ν. Καββαδία και το έργο του με τρόπο συνεργατικό, δημιουργικό και ευχάριστο.

Επιμέρους Στόχοι ως προς το γνωστικό αντικείμενο και ως προς τη μαθησιακή διαδικασία.

Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει:
  • Να συναισθανθούν τη δύσκολη και στερημένη ζωή των ναυτικών, διευρύνοντας την προσωπική τους εμπειρία.
  • Να βρουν τα κίνητρα στη συμπεριφορά των ανθρώπων.
  • Να εντοπίσουν και να διακρίνουν δεδομένα μέσα στο λογοτεχνικό κείμενο.
  • Να κρίνουν και να συγκρίνουν λογοτεχνικά κείμενα (διακειμενικότητα).
  • Να διαμορφώσουν και να συνθέσουν άποψη διατυπώνοντάς την προφορικά ή γραπτά.
  • Να τεκμηριώσουν τη γνώμη τους.
  • Να διακρίνουν την παραδοσιακή από τη μοντέρνα ποίηση
  • Να γνωρίσουν δικτυακούς τόπους που αναφέρονται στον ποιητή στους οποίους να μπορούν να ανατρέξουν και μόνοι τους για αισθητική απόλαυση
  • Να καταγράψουν και να παρουσιάσουν τις παρατηρήσεις τους
  • Τέλος να αντιληφθούν το λογοτεχνικό έργο στη συνθετότητα και την πολυπλοκότητά του

Μεθοδολογία:Η ερμηνευτική-κειμενοκεντρική προσέγγιση μέσα από ομαδοσυνεργατικές διαδικασίες (διέγερση ενδιαφέροντος, συμμετοχή και αυτενέργεια των μαθητών μέσα από ομάδες, εποπτικότητα και χρήση τεχνολογίας, διερεύνηση-ανακάλυψη της γνώσης, έλεγχος της επίτευξης των στόχων και αξιολόγηση της διδασκαλίας.
Αξιοποιείται το διαδίκτυο τόσο από τον εκπαιδευτικό κατά την προετοιμασία του μαθήματος, για να βρει υλικό για τον ποιητή και τα κείμενα, όσο και από τους μαθητές, για να απαντήσουν στα φύλλα εργασίας και να συνθέσουν τα κείμενά τους.

Ώρα έναρξης: Η έναρξη συσχετίζεται με την προετοιμασία του χώρου της Σχολικής Βιβλιοθήκης ή του Εργαστηρίου Πληροφορικής και την αποθήκευση των φύλλων εργασίας στους σταθμούς εργασίας σε συνεργασία του διδάσκοντα με τον υπεύθυνο της βιβλιοθήκης ή τον υπεύθυνο εργαστηρίου.

Διάρκεια: Η διδακτική διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί σε δύο διδακτικές ώρες. Ωστόσο η διάρκεια εξαρτάται και από το βαθμό εξοικείωσης των μαθητών με τη χρήση του Διαδικτύου. Αν οι μαθητές είναι αρχάριοι χρήστες του διαδικτύου και δεν είναι εξοικειωμένοι με την ομαδική εργασία τότε συνιστάται να χρησιμοποιηθούν τρεις διδακτικές ώρες. Εναπόκειται στην πρωτοβουλία του διδάσκοντα να αναπροσαρμόσει τους στόχους και τη μορφή των φύλλων εργασίας ή και να χρησιμοποιήσει και τρίτη διδακτική ώρα ανάλογα με τις συνθήκες που έχει να αντιμετωπίσει.

Προετοιμασία διδασκαλίας από τον διδάσκοντα.


Ο διδάσκων σε χρόνο προγενέστερο της διδασκαλίας, προετοιμάζει τα φύλλα εργασίας και τα αποθηκεύει σε έξι σταθμούς εργασίας της Σχολικής Βιβλιοθήκης (ένας ανά ομάδα)ή σε 12 υπολογιστές του σχολικού εργαστηρίου (ένα φύλλο ανά δύο υπολογιστές). Επίσης φροντίζει ώστε οι ομάδες εργασίας των μαθητών να είναι ήδη διαμορφωμένες με καθορισμένους ρόλους, ώστε να μη χαθεί πολύτιμος χρόνος καθώς και να έχει εξασφαλίσει τα υλικά που θα χρειαστούν για τις κατασκευές των μαθητών και τα φύλλα εργασίας σε φωτοτυπία για τον κάθε μαθητή.

Α’ φάση διδασκαλίας Αφόρμηση (1η διδακτική ώρα): Η διδασκαλία μπορεί να ξεκινήσει με την επίδειξη στους μαθητές μιας φωτογραφίας του ποιητή, χωρίς να αναφερθεί το όνομά του. Στη συνέχεια με κατάλληλες ερωτήσεις ο διδάσκων προσπαθεί να κινήσει το ενδιαφέρον των μαθητών για το επάγγελμα του εικονιζόμενου στη φωτογραφία και κάνει έναν σύντομο διάλογο με τους μαθητές σχετικά με το επάγγελμα του ναυτικού.

Β’ φάση διδασκαλίας Παρουσίαση του ποιήματος (1η διδακτική ώρα): Οι μαθητές έρχονται σε πρώτη επαφή με το ποίημα. Η πρώτη ανάγνωση γίνεται από το διδάσκοντα. Στη συνέχεια και αφού δοθεί λίγος χρόνος στους μαθητές με στοχευμένες ερωτήσεις προσπαθούμε να ανασύρουμε προηγούμενες εμπειρίες/γνώσεις των παιδιών σχετικά με το επάγγελμα του ναυτικού και τη σχέση που διαμορφώνουν οι άνθρωποι με κατοικίδια ζώα, ώστε να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα για την ερμηνευτική προσέγγιση του ποιήματος.

Γ’ φάση διδασκαλίας Ομάδες εργασίας (1η διδακτική ώρα): Η τάξη χωρίζεται σε 6 ομάδες (4-5 ατόμων) και αναλαμβάνουν την επεξεργασία των ερωτημάτων των φύλλων εργασίας. Αν ως το τέλος της ώρας οι μαθητές δεν έχουν ολοκληρώσει τις απαντήσεις, τότε θα χρησιμοποιήσουν και εξωδιδακτικό χρόνο.

Σε κάθε ομάδα παραδίδονται και σε φωτοτυπίες τα φύλλα εργασίας, ώστε όλα τα μέλη να μπορούν να συνεργάζονται απρόσκοπτα.

Δ’ φάση διδασκαλίας Ομάδες εργασίας- Παρουσίαση των εργασιών (2η διδακτική ώρα): Η κάθεομάδα παρουσιάζει τα αποτελέσματα της εργασίας της. Τα μέλη των άλλων ομάδων μπορούν να ρωτούν, να συμπληρώνουν, να σχολιάζουν. Ταυτόχρονα αξιολογείται η κάθε ομάδα. (Ανάλογα με το βαθμό ωριμότητας της τάξης και την εξοικείωσή της με διαδικασίες αξιολόγησης, μπορούμε εδώ να εμπλέξουμε και τους μαθητές κάνοντας χρήση στοιχείων του φύλλου με τίτλο «Αξιολόγηση ομαδικής εργασίας»,).

Ε’ φάση διδασκαλίας Σύνθεση - Ομάδες εργασίας (2η διδακτική ώρα): Ο διδάσκων με τη βοήθεια και συμμετοχή των μαθητών και αξιοποιώντας όσα αποκόμισαν από την έρευνά τους επιχειρεί τη σύνθεση.

Υλικοτεχνική Υποδομή

Οι μαθητές χρησιμοποιούν την υλικοτεχνική υποδομή της Σχολικής Βιβλιοθήκης ή του Σχολικού εργαστηρίου υπολογιστών, καθώς και υλικά κατασκευών που παρέχονται από το διδάσκοντα.

Βιβλιογραφία:

Αργυρίου Αλεξ., «Καββαδίας Νίκος», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό 4, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1985.

Καββαδία Νίκου, Μαραμπού, Άγρα, 1990

Κασόλας Μήτσος. Νίκος Καββαδίας: Γυναίκα, θάλασσα, ζωή. Αφηγήσεις στο μαγνητόφωνο, Καστανιώτη, Αθήνα 2004.

Κόρφης Τάσος, Νίκος Καββαδίας. Συμβολή στη μελέτη της ζωής και του έργου του, Κέδρος, Αθήνα 1978

Λυκιαρδόπουλος Γεράσιμος, Μύθος και ποιητική του «Ταξιδιού», Έρασμος, Αθήνα 1990.

Επίσης χρησιμοποιούνται οι παρακάτω δικτυακοί τόποι:



Η αξιολόγηση πραγματοποιείται τόσο κατά τη διάρκεια της εργασίας των ομάδων όσο και στο τέλος της εφαρμογής της Διδακτικής πρακτικής με βάση την επίτευξη των στόχων της κάθε ομάδας, τη συμμετοχή στην ομάδα, τη διεκπεραίωση του σχεδίου, το παραγόμενο προϊόν (γραπτό κείμενο-απαντήσεις) και την αποτίμηση των δραστηριοτήτων από τους ίδιους τους μαθητές.